پنجمین دوره بازی‌های پاراآسیایی که در آیچی و ناگویای ژاپن برگزار شد، با فینال پاراشمشیربازی به پایان رسید و کاروان ورزشی ایران با کسب ۱۰۲ مدال، کار خود را در جایگاه ششم جدول توزیع مدال‌ها تمام کرد. این کاروان با نام «جان‌فدای ایران قوی» و با ۱۶۶ ورزشکار، شامل ۱۰۴ مرد و ۶۲ زن، در ۱۵ رشته ورزشی به میدان رفت. حاصل این حضور ۲۶ مدال طلا، ۳۶ نقره و ۴۰ برنز بود؛ کارنامه‌ای که هم لحظه‌های درخشان داشت و هم پرسش‌هایی جدی درباره آینده ورزش معلولان کشور پیش روی مسئولان گذاشت.
جدول نهایی و جایگاه ایران
در پایان رقابت‌ها چین طبق انتظار در صدر جدول ایستاد و ژاپن میزبان و ازبکستان در رده‌های دوم و سوم قرار گرفتند. ایران که تا پایان روز پنجم با همین ۱۰۲ مدال در رده ششم بود، در روز پایانی مدالی به دست نیاورد و رتبه ششم را حفظ کرد. برای درک بهتر این نتیجه باید نگاهی ساخت بنر تبلیغاتی به دوره‌های قبل انداخت:
- جاکارتا ۲۰۱۸: ۵۱ طلا، ۴۲ نقره و ۴۳ برنز؛ مجموع ۱۳۶ مدال و رتبه سوم.
- هانگژو ۲۰۲۲: ۴۴ طلا، ۴۶ نقره و ۴۱ برنز؛ مجموع ۱۳۱ مدال و رتبه دوم.
- ناگویا ۲۰۲۶: ۲۶ طلا، ۳۶ نقره و ۴۰ برنز؛ مجموع ۱۰۲ مدال و رتبه ششم.
به این ترتیب شمار طلاهای ایران نسبت به هانگژو ۱۸ مدال و مجموع مدال‌ها ۲۹ مدال کمتر شده است. با این حال گزارش‌های منتشرشده یادآوری می‌کنند که ورزشکاران در ماه‌های اخیر با اختلال در برنامه اردوها و تمرینات و فشارهای روانی ناشی از شرایط کشور روبه‌رو بودند و ارزیابی منصفانه بدون در نظر گرفتن این عوامل ممکن نیست.
پارادوومیدانی؛ موتور مدال‌آوری کاروان
پارادوومیدانی بار دیگر موفق‌ترین رشته ایران بود و با ۴۷ مدال شامل ۱۴ طلا، ۲۰ نقره و ۱۳ برنز نزدیک به نیمی از کل مدال‌های کاروان را به دست آورد. ملی‌پوشان این رشته علاوه بر مدال، چند رکورد جهانی، آسیایی و رکورد بازی‌ها را هم جابه‌جا کردند.
رکورد جهانی سعید افروز
یکی از به‌یادماندنی‌ترین لحظه‌های ایران در ناگویا به سعید افروز تعلق داشت. او در پرتاب نیزه کلاس ادغامی F33/34 با پرتاب ۴۲.۵۸ متر رکورد جهان را شکست و طلایی شد. نقره همین ماده هم به محمدابراهیم پورطلایی با ۳۸.۴۷ متر رسید تا رقابت طلا عملاً میان دو ایرانی برگزار شود. افروز پس از مسابقه گفت برنامه‌ریزی قبلی‌شان نتیجه داده و هدف بعدی او مسابقات جهانی و در نهایت پارالمپیک ۲۰۲۸ لس‌آنجلس است.
دیگر چهره‌های طلایی
علیرضا زارع در دوهای ۱۰۰ و ۲۰۰ متر کلاس T35 قهرمان شد و رکورد آسیا و بازی‌ها را بهبود داد. در پرتاب دیسک کلاس F11 هم سکوی کامل در اختیار ایرانیان بود و مهدی اولاد، حسن باجولوند و امیرحسین علیپور طلا، نقره و برنز را از آن خود کردند. الهام صالحی با دو طلا در پرتاب نیزه و پرتاب وزنه و هاجر صفرزاده از دیگر مدال‌آوران طلایی پارادوومیدانی بودند.
والیبال نشسته؛ سلطه‌ای که ادامه دارد
تیم ملی والیبال نشسته مردان به هدایت هادی رضایی بدون باخت قهرمان شد. شاگردان رضایی در دور گروهی تایلند و قزاقستان را بردند، در نیمه‌نهایی چین را سه بر صفر شکست دادند و در فینال روز جمعه اول آبان دوباره از سد قزاقستان گذشتند؛ آن هم با نتایج ۲۵ بر ۱۷، ۲۵ بر ۱۵ و ۲۵ بر ۱۷. تیم زنان والیبال نشسته هم تا فینال پیش رفت که نشان می‌دهد این رشته در هر دو بخش پشتوانه خوبی دارد.
درخشش در شنا، تکواندو و جودو
سینا ضیغمی‌نژاد با سه طلا در پاراشنا، از جمله ۱۰۰ متر قورباغه و ۵۰ متر آزاد، یکی از پرافتخارترین ورزشکاران کاروان بود و ابوالفضل ظریف هم در ۱۰۰ متر کرال پشت طلا گرفت. پاراتکواندو با طلاهای آیلار جامی، امیرمحمد حقیقت‌شناس، علیرضا بخت و حامد حق‌شناس سهم مهمی در جدول داشت. علی نوایی در پاراجودو، احمد امین‌زاده در پاراوزنه‌برداری و فائزه احمدی در تپانچه ۱۰ متر کلاس SH1 نیز طلایی شدند.
سهم زنان در کارنامه کاروان
بانوان ایران ۳۱ مدال شامل ۵ طلا، ۱۶ نقره و ۱۰ برنز کسب کردند و مردان ۶۷ مدال شامل ۲۱ طلا، ۲۰ نقره و ۲۶ برنز. یک برنز هم در بخش میکس به دست آمد. تعداد بالای نقره و برنز زنان نشان می‌دهد که با تجهیزات تخصصی، مربیان باتجربه و اردوهای منظم‌تر می‌توان بخشی از این مدال‌ها را در دوره‌های بعد به طلا تبدیل کرد.
درس‌هایی برای مسیر پارالمپیک ۲۰۲۸
کارشناسان معتقدند ارزیابی هر رشته باید فقط بر اساس شمار مدال نباشد و شاخص‌هایی مانند رکوردهای ثبت‌شده، تعداد فینالیست‌ها و فاصله فنی با رقبای آسیایی هم بررسی شود. مهم‌ترین نیازها را می‌توان چنین خلاصه کرد:
- استعدادیابی منظم در استان‌ها و حمایت از ورزشکاران جوان.
- تأمین منابع مالی پایدار و تجهیزات تخصصی ورزش معلولان.
- برنامه‌ریزی بلندمدت برای اردوها و اعزام به رقابت‌های بین‌المللی.
- توجه متوازن به ظرفیت‌های زنان و مردان.
ناگویا با همه افت‌وخیزهایش ثابت کرد ورزشکاران پارالمپیکی ایران هنوز در رشته‌هایی مانند پارادوومیدانی و والیبال نشسته در سطح اول آسیا و جهان هستند. اکنون نگاه‌ها به مسابقات جهانی سال آینده و پارالمپیک ۲۰۲۸ دوخته شده است؛ جایی که این تجربه می‌تواند به سکوی بالاتری تبدیل شود.